Ayna Benlik: Başkalarının Gözünde Kendimiz

​

Ayna Benlik: Başkalarının Gözünde Kendimiz

Ben kimim?”

Bu sorunun farklı zihinlerde farklı cevapları var. Her insan kendi algıları, deneyimleri ve önyargılarıyla görüyor; yani aslında herkesin zihninde farklı bir “sen” var. Bazen istemeyerek de olsa bilinçaltımızda o duyumsamalara kapılabiliyoruz. Ama her zaman hatırlatmakta büyük yarar var: Ben, başka zihinlerdeki versiyonlarımdan sorumlu değilim.

Sosyal psikolojide looking-glass self diye bir kavram var. Yani ayna benlik demek. İnsanlar kendilerini başkalarının gözünde görmeye çalışarak tanımlıyor. Aslında başkalarının zihnindeki versiyonlarımızla kendi algımız arasında büyük fark var. İnsanlar kimi zaman görmek istediklerini görürler. Bu bazen bizimle ilgili olmaktan çıkar. Hatta çoğu zaman kendi eksiklikleri, yaraları, hayata karşı geliştirdikleri bakış açıları, hatta birileri tarafından tanımlanan kişilikleri en büyük etkenler olabiliyor.

Sen sadece sessiz kaldığında, bir arkadaşın bunu “küstü bana” diye yorumlarken; bir başkası “çok olgun, sakin biri” diye görebilir. Oysa sen sadece yorgunsundur. Ya da anne-baban, sorumluluk aldığında seni “güvenilir ve güçlü” biri olarak tanımlayabilir. Ama aynı davranışını bir kardeşin “fazla kontrolcü” olarak algılayabilir. Aslında tek bir davranış, farklı zihinlerde bambaşka “sen”ler yaratıyor. Oysa sen bambaşka birisindir, başka bir ruh halindesindir.

Kendi kişiliğimizin oluşmasında yalnızca görünen davranışlarımız değil, geçmişten taşıdığımız deneyimler, kırgınlıklar, öğrenilmiş kalıplar ve içsel seçimlerimiz de büyük rol oynar. Yani “ben” dediğimiz şey, çoğu zaman derinlerde saklı hikâyelerin toplamıdır. Bu yüzden başkalarının zihnindeki versiyonlarımızın olumsuz tanımları, aslında bizi tanımlamaz. Beni “soğuk” ya da “kibirli” bulan biri belki sadece kendi yarasından konuşuyordur; oysa aynı davranışı bir başkası “duruşlu” ya da “kendine güvenen” olarak görebilir. Benliğimi, başkalarının eksik bakışlarına indirgemek bana haksızlık olur. Çünkü kişiliğim, onların görmek istedikleriyle değil; kendi yolculuğumla şekillenir.

Bu yüzden benim yolculuğum, başkalarının görmek istediğiyle değil, kendi içimde taşıdığım hikâyeyle şekillenir. Ve bu yüzden onların tanımlarıyla kendimi tüketmek yerine, kendi merkezime tutunmak daha anlamlıdır. Çünkü kendi merkezime tutunmak, kendi hikâyemi sahiplenmek, bana verilen en gerçek özgürlüktür.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kendinle Baş Başa Kalmaktan Neden Kaçıyorsun?

​ Kendinle baş başa kalmaktan kaçmak, çoğu zaman yüzeyde göründüğünden daha derin bir meseledir. Yalnızlık, sadece fiziksel olarak tek başına olmayı değil; zihnin ve duyguların daha duyulur hale gelmesini beraberinde getirir. Günlük hayatın gürültüsü azaldığında, insanın iç dünyası daha net konuşmaya başlar. Kaçınılan şey genellikle bu konuşmanın kendisidir.  Yalnız kalmak, bastırılan düşüncelerle temas kurmayı zorunlu kılar. Ertelenmiş duygular, görmezden gelinen kırılmalar ve cevapsız sorular sessizlikte yer bulur. Kalabalıkların sağladığı geçici koruma ortadan kalktığında, insan kendisiyle yüz yüze gelir. Bu yüzleşme her zaman huzur verici değildir; aksine çoğu zaman rahatsız edici bir açıklık taşır. Yalnızlık, kişinin kendisiyle kurduğu ilişkinin niteliğini açığa çıkarır. İç sesin tonu sert ve yargılayıcıysa, sessizlik bir dinlenme alanı değil, zihinsel bir baskı haline gelir. İnsan bu noktada yalnızlıktan değil, kendisiyle kurduğu temasın ağırlığından kaçmaya başlar. Tek başın...
Devamı

Hayat Bir Puzzle, Parçalar Sonradan Anlam Kazanır

​ Yaşam tıpkı bir puzzle gibi. Aslında biraz daha farkındalıklı davranmaya gayret etsek bunu çok daha iyi anlayabiliriz. Şunu demek istiyorum:  Mesela güne başlarken hiçbir şeyin planladığın gibi gitmemesi… Bir arkadaşınla buluşacaktın, hazırlanmıştın bile ama bir anda o buluşma ertelenmek zorunda kaldı. Anlık bir rahatsızlık geçirdin ya da başka bir sebep çıktı. Çünkü belki de o buluşmaya gitmemen gerekiyordu. Evren bunun için bir şey yaptı ve gerçekleşmedi.  Belki o sohbette geçebilecek bir şey sana zarar verecekti, belki yolda bir kaza olacaktı, belki karşılaşmak istemediğin bir kişiyle karşılaşacaktın. Ya da o buluşmaya gidemedin çünkü uzun zamandır beklediğin bir şey olacaktı; belki de hayatını derinden etkileyecek o şeyle karşılaşacaktın.  Evet, gerçekten de böyledir. Gün içinde yaşadığın her şey, salisesine kadar bir düzen içindedir. Geç kalmalar, vazgeçmeler, son dakika fikir değişiklikleri… O an aksilik sandığımız küçük detayların, günün sonunda ne kadar büyük bi...
Devamı

Kendimle Konuşurken Kullandığım Dil

​Biz insanlar bazen başkalarına hiç söylemeyeceğimiz şeyleri kendimize söylemekten hiç çekinmeyiz. Yani bunu söylemeyim, şu sözcüklerimi seçeyim, acaba bunu söylerken hata mı yaptım, acaba incittim mi?, gibi sorular sorarız ya hani başkaları için, kendi kendimize. Ama bunu kendimize söylediğimiz can burkucu şeyler için yapmayız. Davranışlarımız, düşüncelerimiz, duygularımız hakkında kendimizi sürekli kötüleştiririz. Farkında olarak ya da olmayarak ama bir şekilde kendimize, benliğimize uymayan kalıplar yükleriz.  Bu kullandığımız dil, bu ses o kadar otomatikleşmiştir ki, biz bu sefer otomatikleşen cümleleri benliğimize oturturuz. Hiç gerçek olmayan şeyler bizim kafamızda artık “bu benim, ben bundan ibaretim” gibi yanılsamalara dönüşür. Aslında hiç fark etmeden kendimize yükleniriz. Ve bunu çabucak fark etmek de kolay ve kısa süreli olmayabilir.  Bu iç ses nereden geliyor peki? Biz neden kendimize iyi şeyler yakıştırmıyoruz da kötü şeyler söylerken buluyoruz her zaman kendimizi...
Devamı